Afgelopen week was ik bezig met het reserveren van een zaal in Sociëteit de Witte. In de offerte stond dat ze drie bitterballen per persoon zouden serveren. Naast mijn eerste ingeving ‘lekker!’ bedacht ik me ook dat bitterbal eigenlijk een heel raar woord is. Waarom heet een bitterbal niet gewoon een kroketballetje of ragoutballetje?
Voor iedereen die het interesseert heb ik in 5 seconden het antwoord op Google gevonden: vroeger dronk men als aperitief een zogenaamd ’bittertje’. Hier werden wat hartige hapjes bij geserveerd; bittergarnituur. Zo is de naam ‘bitterbal’ ontstaan.
Einde blog, zou je denken. Nee, samen met Annemarie heb ik nog een aantal andere vreemdsoortige benamingen van etenswaren gevonden. Wat dacht je van pindakaas! De wonderlijke uitleg bij dit product: pindakaas komt oorspronkelijk uit Amerika waar het peanutbutter heet. Op de Nederlandse markt zou het pindaboter heten. In Nederland mag je geen boter in de naam van het product noemen als het geen echte roomboter is (andere botersoorten heten daarom ook margarine). Peanutbutter werd vergeleken met leverkaas, ook een broodbeleg waar geen kaas in zit. Zo ontstond de naam pindakaas. Meteen twee vliegen in één klap :).
Wat dacht je van oranjekoek? Dit is een plaatvormige koek met roze glazuur. Het heet oranjekoek, omdat er oorspronkelijk nog een crèmeversiering op hoort met gekaramelliseerde sinaasappelsnippers en die zijn dus oranje ;). Om even in de zoete lekkernijen te blijven. De enige reden waarom spekkoek zo heet, is omdat de dunne, om-en-om gekleurde laagjes aan doorregen spek deed denken. Waarom een snoepspekje heet zoals het heet blijkt toch een lastiger vraagstuk. Verder dan dat het ongeveer hetzelfde is als een marshmallow kom ik niet. Help!
Pepermunt en pepernoot. In eerste instantie denk je…er zit toch geen peper in? In de originele pepernoot blijkt wel degelijk peper te zitten! Voor pepermunt geeft onze oude vertrouwde Willem Wever het antwoord: pepermunt wordt, naast suiker en zetmeel, gemaakt van pepermuntolie. Deze olie komt van de pepermuntplant. Omdat deze plant een veel scherpere smaak heeft dan de gewone muntplant hebben ze aan de Latijnse naam het woord piperita toegevoegd (Mentha piperita). Dit betekent gepeperd, scherp gekruid. Tada!
Een andere leuke is de Oude Wijvenkoek. De naam zou te danken zijn aan de zachte textuur die ook geschikt was om te eten door oude vrouwen zonder tanden. We blijven nog even op de broodafdeling. Het koffiebroodje is alleen weer zo’n probleemgeval. Niets over te vinden, behalve prachtige plaatjes en heerlijke recepten!
Dan maar door naar de slagerij. Slavink en blinde vink? Hier zijn twee mogelijke verklaringen: slavink en blinde vink zijn zo genoemd door een gelijkenis met een gebraden zangvogeltje. Blinde vink refereert aan het blinden van de vogeltjes om het zingen bij wedstrijden te verbeteren. Slavink aan slagvink, een vink die goed zingt of slaat (???). Maar het schijnt ook zo te zijn dat een slager uit Laren de slavink in 1952 heeft uitgevonden; naar analogie van de blinde vink. De toevoeging sla zou voortkomen uit het feit dat het product voor het eerst met sla gecombineerd op tafel kwam bij de slagersfamilie thuis.
Over de hamburger kan ik kort zijn: deze zou voor het eerst zijn gemaakt in Hamburg.
Tot slot de hotdog. In 1880 kwam er een Duitse immigrant naar Amerika die het worstje op een broodje ging verkopen. Toen een tekenaar tijdens een baseballgame de verkopers zag met het broodje kwam hij op een idee. Hij maakte een grappige tekening van een broodje met een teckel ertussen. Omdat hij de Duitse naam voor teckel niet goed kon spellen, schreef hij “get your hot dog” onder de tekening. Sindsdien werd het broodje worst “hotdog” genoemd. Ook deze verklaring weer met dank aan Willem Wever.
Iedereen weer op de hoogte!
(EV, 13 november 2013)
